(Συνέχεια από το προηγούμενο φύλλο)

Το βράδυ της ίδιας ημέρας μετά την κάθοδο από το βουνό και την αποτυχία μου να εντοπίσω την σπηλιά, βγήκα για έναν καφέ για να τονωθώ λίγο από την ταλαιπωρία που είχα τραβήξει όλη την ημέρα. Εκεί βρήκα και έναν άλλον κυνηγό τον Θανάση Δ. μεγαλύτερο μου και τον ρώτησα για την σπηλιά και αυτός μου είπε ότι την είχε δει πριν 30 χρόνια και τώρα πρέπει να έχει μπαζωθεί. Το ίδιο μου είπαν και απόγονοι του Αθανασάκη, τσοπάνηδες του Προφήτη Ηλία όπως ο Λευτέρης ο Κυράνας, παλιοί αγελαδάρηδες όπως ο μπάρμπα-Χρήστος ο Κούρος και ο Γιώργος ο Δημάκης που έζησαν χρόνια στα βουνά της Λιάβδας και του Προφήτη Ηλία με τα ζώα τους.

Όλοι αυτοί οι ξωμάχοι της υπαίθρου κάποτε δρασκέλιζαν τα βράχια του Προφήτη Ηλία, όμως οι περισσότεροι σήμερα ήταν υπερήλικες και δεν μπορούσαν να με ακολουθήσουν στις άγριες ΝΔ πλαγιές του Προφήτη Ηλία.

Ένας όμως ξεχώριζε παρά την ηλικία των 67 χρόνων μπορούσε να περπατήσει και να μου δείξει την σπηλιά, ήταν ο Γιώργος ο Δημάκης, ένας παλιός «κάου-μπόης» και χρησιμοποιώ την ξενική αυτή λέξη που σημαίνει «παιδί της αγελάδας» γιατί αυτός έζησε από μικρό παιδί με τα αγελάδια και αγαπούσε τα ζώα και ήξερε καλά τα μονοπάτια του Προφήτη Ηλία. Αυτός λοιπόν μου διηγήθηκε ότι όταν φύλαγε τα αγελάδια μπροστά από 30 χρόνια και περπατούσαν το παλιό μονοπάτι προτού να έχουν ακόμη οπτική επαφή με την τρύπα της σπηλιάς άφηναν ένα ελαφρύ μουγκριτό και παραμέριζαν μυρίζοντας ίσως την υγρασία της σπηλιάς. Επίσης μου είπε ότι η τρύπα της σπηλιάς ήταν δεξιά και δίπλα στο μονοπάτι και συμφωνούσα απόλυτα, καθώς και μια μυστηριώδης πέτρα εξέχει μεταξύ δύο άλλων πάνω στο μονοπάτι και δίπλα από την τρύπα της σπηλιάς.

Με όλα αυτά τα στοιχεία πίστεψα ότι θα μπορούσα να βρω έστω και τα ίχνη της σπηλιάς, έστω και κλειστή από τα χώματα.

27-2-2008: Ήταν μια ηλιόλουστη μέρα μετά από την καθορισμένη δύσκολη πορεία μέσα από τα βράχια φθάνουμε μαζί με τον Γιώργο τον Δημάκη στο υποτιθέμενο παλαιό μονοπάτι, προχωράμε βήμα-βήμα σε κάποιο σημείο διακρίνουμε ένα βαθούλωμα δεξιά του μονοπατιού μέσα σε ένα θάμνο και κατά διαβολική σύμπτωση και μια πέτρα να εξέχει στο μονοπάτι. Εδώ πρέπει να ήταν η τρύπα της σπηλιάς, μου λέει ο Γιώργος.

Τώρα πίστεψα κατά 90% ότι η σπηλιά είχε μπαζωθεί και όλος ο κόπος πήγε χαμένος, οι λίγες ελπίδες που μας είχαν απομείνει, μας έκαναν να οργώσουμε κυριολεκτικά το σημείο. Τίποτα όμως. Κουραστήκαμε, πάμε να φύγουμε, μου είπε ο Γιώργος, δεν πρόκειται να την βρούμε, έχει μπαζωθεί.

Λίγο πριν αποχωρήσουμε του έκανα μία ερώτηση. Γιώργο, του είπα, υπάρχει περίπτωση να μην είναι αυτό το παλαιό μονοπάτι και χωρίς να αλλάξουμε κουβέντα βαδίσαμε ανατολικά και σε απόσταση περίπου 6μ. ο ένας από τον άλλον διανύσαμε γύρω στα 30μ., σε ένα σημείο σταθήκαμε ακίνητοι και παρατηρούσαμε τον γύρω χώρο. Ο Γιώργος ήταν στην μέση του πραγματικού παλαιού μονοπατιού, εγώ ένα βήμα πριν από την τρύπα της σπηλιάς όμως τίποτα δεν έδειχνε καθαρά, μερικές πέτρες στοιβαγμένες και κλαδιά από πουρνάρια που είχαν φυτρώσει κράταγαν καλά κρυμμένο το μυστικό της σπηλιάς.

Σκύβω και τραβάω μία πέτρα, διακρίνω κενό, χάος και σκοτάδι, δεν ήθελα περισσότερα. Γιώργο η σπηλιά, του φωνάζω που και αυτός βάδιζε προς τα εκεί και βρήκε και την χαρακτηριστική πέτρα μέσα στο μονοπάτι.

Ο γρίφος έσπασε, η σπηλιά του Αθανασάκη ήταν μπροστά μου, καθαρίσαμε το στόμιο από τις πέτρες και κόψαμε τους θάμνους, μέσα ήταν καθαρή. Το στόμιο είναι επίπεδο με το έδαφος και χωράει άνετα να κατέβει ένας άνθρωπος μέσα. Κατέβηκα το στόμιο που είναι σαν πηγάδι 2-2,5 μέτρα βάθος, μετά η σπηλιά συνεχίζει με κατηφορική πορεία με πιθανά σκαλοπάτια κατά την εποχή του Αθανασάκη (αυτό το μαρτυρούν οι επίπεδες πλάκες που είναι σε όλη την κατηφορική πορεία) και με βορειοδυτική κατεύθυνση.

Από τον προθάλαμο Ι περνάω ένα στένωμα χωρίς να αγγίξω μία επικίνδυνη ασταθή πέτρα που είναι από πάνω μου στον ενδιάμεσο θάλαμο II, ο οποίος είναι μεγαλοπρεπής και ασφαλής και μπορείς να περπατάς όρθιος. Συνεχίζοντας την κατηφορική πορεία περνάω άλλο ένα στένωμα αλλά πλευρικό και ασφαλή κάτι σαν πόρτα, μετά από αυτό βρίσκομαι στον θάλαμο III που είναι και ο πιθανός κοιτώνας του Αθανασάκη, ένας μικρός επίπεδος θάλαμος χωρίς καθόλου υγρασία, εδώ βρίσκομαι στο βαθύτερο μέρος της σπηλιάς 5,5 μέτρα βάθος από την επιφάνεια του εδάφους.

Κατεβαίνοντας φωτογράφησα μέσα την σπηλιά, άγγιξα τις πέτρινες πλευρές της σπηλιάς, αυτές που ακουμπούσε ο Αθανασάκης όταν κατέβαινε στην σπηλιά, είδα τρία σύμβολα χαραγμένα στην πλευρά του βράχου μέσα στην σπηλιά «+ΔΖ» τα οποία δεν ξέρω τι συμβολίζουν.

Εδώ σε αυτή την υπόγεια και ανήλια σπηλιά έζησε ο προγονός μας Αθανασάκης στις άγριες και βραχώδεις νοτιοδυτικές πλαγιές του Προφήτη Ηλία, μετά τον φόνο του Τούρκου πασά της Χαλκίδας, επικηρυγμένος μακριά από τον κόσμο αλλά ελεύθερος, χαρακτηριστικό της άρνησης και του ατίθασου πνεύματος των παλαιών Μαρτιναίων.

Το κελάηδημα από τις πέρδικες τον ξύπναγε το πρωί και τα νυχτοπούλια τον συνόδευαν τις νύχτες, τσοπάνηδες του βουνού του εξασφάλιζαν την τροφή και τον πληροφορούσαν για τις κινήσεις των Τούρκων.

Για τον θάνατο του Αθανασάκη λίγα στοιχεία έχουμε ανεπιβεβαίωτα και ατεκμηρίωτα καθώς επίσης και για το μικρό του όνομα ενώ Αθανασάκης ήταν το επίθετο του.

Οι πληροφορίες λένε ότι πέθανε μέσα στην σπηλιά και πολύ αργότερα συγγενείς του πήραν τα κόκκαλά του και τα έθαψαν που;

Ο συγγραφέας Αθαν. Νυδριώτης στο βιβλίο του «ΥΠΟΤΡΟΠΗ» αναφέρει κάποιο τάφο ενός Θεοδωρή στο προαύλιο της εκκλησίας του Προφήτη Ηλία χωρίς να μας λέει τίποτα άλλο αφήνοντας την πληροφορία μετέωρη.

Δύο ονόματα πλανώνται για το μικρό όνομα του Αθανασάκη, Θεοδωρής ή Λεωνίδας. Το όνομα Θεοδωρής ειναι πολύ διαδεδομένο και σήμερα στους απογόνους του Αθανασάκη στο Μαρτίνο. Και τελειώνοντας θα αναφέρουμε λίγα στοιχεία για τα οποία δεν βρίσκαμε την σπηλιά:

— Διότι μπροστά από χρόνια κάηκε όλη η ΝΔ πλευρά του Προφήτη Ηλία το τοπίο αλλοιώθηκε, τα ζώα των κοπαδιών του βουνού χάραξαν άλλο καινούργιο μονοπάτι σε πιο ομαλό σημείο, 30 μέτρα δυτικά από το παλαιό.

— Τσοπάνηδες έκλεισαν με πέτρες την τρύπα της σπηλιάς για να μην πέφτουν τα ζώα τους μέσα.

— Καινούριοι θάμνοι και χορτάρια φύτρωσαν πιο πυκνά στην είσοδο της σπηλιάς.

Το παλιό μονοπάτι έκλεισε με τα ίχνη που έμειναν. Και όλα αυτά τα έκανα, γιατί η σπηλιά εδώ και 20 με 30 χρόνια ήταν χαμένη, κανείς δεν την είχε δει, κανείς δεν την είχε επισκεφθεί. Καλυμμένη καλά από την φύση θα κράταγε το μυστικό της ιστορίας της καλά κρυμμένο στα σπλάχνα της γης.

Και μετά από καμιά 20αριά χρόνια ακόμη κανείς δεν θα μιλούσε και κανείς δεν θα ήξερε την σπηλιά του Αθανασάκη, όταν θα είχαν πεθάνει και οι τελευταίοι ξωμάχοι της υπαίθρου.

— Δεύτερος λόγος ήταν να αναδείξουμε ξανά την σπηλιά για να προστατεύσουμε το βουνό από τους εργολάβους των ανεμογεννητριών διότι η καταστροφή θα είναι μεγάλη όχι μόνο για την σπηλιά του Αθανασάκη, αλλά και για την Πάνα και την Περιστεριώνα τις «λάκκες» με τις αιωνόβιες αγκοριτσές που αποτελούσαν τόπο διαφυγής των Μαρτιναίων κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας.

Οι μεγάλοι δρόμοι, η αποψίλωση του εδάφους, τα νταμάρια και τα εκρηκτικά που θα πέσουν θα καταστρέψουν τα σπήλαια και θα μετατρέψουν το βουνό σε μια απέραντη χωματερή και σκουπιδότοπο που με τον πρώτο νότιο άνεμο θα γεμίσει το Μαρτίνο σκόνη.

Όσοι θέλουν να δουν την έκταση της καταστροφής ας επισκεφθούν τα βουνά της Γκάτζιας, αυτά που ο Δήμος Οπουντίων θυσίασε γιατί ήταν μακριά από τα χωριά μας Μαρτίνο-Λάρυμνα.

Αλλά και οι κεραίες της κινητής τηλεφωνίας πρέπει να απομακρυνθούν τουλάχιστον 1.000 μ. ανατολικά σε άλλη κορυφή του βουνού γιατί βομβαρδίζουν με την ακτινοβολία τους την εκκλησία του Προφήτη Ηλία και τους πιστούς που θέλουν να ανάψουν ένα κεράκι και φοβούνται.

Τέλος, θέλω να τονίσω ότι αν καταστρέψουμε τον τόπο μας και την ιστορία του θα αφομοιωθούμε μέσα στα εκατομμύρια των μεταναστών που συρρέουν στον τόπο μας και θα χαθούμε.

Γι' αυτό ας κρατήσουμε τον Προφήτη Ηλία, αυτό το προπύργιο του Μαρτίνου όπως μας το παρέδωσαν οι παππούδες μας και οι πατεράδες μας με τους Ιερούς Ναούς, τα σπήλαια και την ιστορία του και ας μην τα παραδώσουμε όλα στο Μολώχ της εκβιομηχάνισης.

Νίκος Α. Μπάτσος